Janteloven en de tegenstroom

Het was een paar jaar geleden dat ik mijn (toen nog) favoriete jeans met fikse korting in de internetwinkel aantrof tijdens een middagje surfen. Meteen besteld natuurlijk, en wat er in dikke vette letters boven de site stond zei me niets. Black Friday. Dat drong ongeveer een jaar later pas door, toen ik die term weer her en der tegenkwam en ik maar eens ben gaan googelen.

Ik ben geen shopper. Nooit geweest en tegenwoordig al helemaal niet meer. Nou ja: op die leuke plattelands-genbrug-winkeltjes in Denemarken na dan. Dit jaar kwam er opnieuw iets voorbij waar ik niet eerder van gehoord had: Singles Day! Ik las erover in een (Engelstalige) Deense krant: Een soort in China ontstane Black Friday op 11-11 die dit jaar voor het eerst in Denemarken werd ‘gevierd’.

Brrr. Ik heb er echt niks mee, met al die dagen die misschien ooit bedacht en begonnen zijn met een heel ander doel, maar waarbij inmiddels de commercie zwaar de overhand heeft. Maar gelukkig ben ik niet de enige. Er is een ‘tegenstroom’, nog wel heel zwak, maar er zijn meer mensen die het tomeloze geconsumeer zat zijn en die de consument aansporen tot ander gedrag.

Twee (Deense) voorbeelden. De winkel waar onder meer Jaaps træfoto’s worden verkocht, Design Agger, riep op vandaag in plaats van te gaan shoppen een fijne strandwandeling te maken, de dag door te brengen in goed gezelschap, of gewoon eens helemaal NIETS te doen: Nothing Day. (En als je toch in de buurt van de winkel was, dan stond er zelfgemaakte appelcake en koffie klaar J ) We zijn niet per ongeluk of toevallig met onze ‘koopwaar’ bij juist dit bedrijfje terechtgekomen, dat blijkt!

De winkel waar ik mijn wollen ondergoed koop, Dilling, deed vandaag ook niet mee aan de koop-met-kassakorting-gekte, maar doneerde 20% van de totale omzet van vandaag aan Het Vergeten Kind, een stichting die zich inzet voor kinderen die opgroeien in gezinnen met meervoudige problematiek. Sympathiek!

Nej-tak-til-black-fraiday

En dat brengt me dan bij Jante. Eerder deze week stond er een mooi artikel in de Volkskrant, over de reden dat Denen zo’n gelukkig volk zijn. Het heeft allemaal te maken met Janteloven, oftewel Jante’s wet. Die wet bestaat uit tien regels die grofweg op het volgende neerkomen: denk niet dat je beter bent dan een ander. ‘In goed Nederlands: steek je kop niet boven het maaiveld. Doe normaal, dan doe je echt (echt) al gek genoeg’, aldus Natalie Hanssen in de Volkskrant.

De wet van Jante is bedacht door auteur Aksel Sandemose. In 1933 schreef hij een kritische, ironische roman over de bekrompen volksaard van de Denen, waarin iedereen weliswaar gelijkwaardig is, maar niemand aan de groepsdwang ontkomt. De tien wetten zorgen ervoor dat er harmonie en stabiliteit is in het dorpje Jante. Nykøbing op het eiland Mors, zo’n 50 km bij ‘ons’ vandaan en tegenwoordig een leuk provinciestadje, stond model voor Jante.

In plaats van dat de kritiek op deze manier van denken en leven de ballon over het ‘geluk van de Denen’ doorprikte, is het juist tot een soort cult-norm geworden – en dat vind ik dan ook wel weer een onbegrijpelijke soort droge Deense humor. In vroegere Noordse culturen heerste overigens al het geloof dat nederigheid en gelijkheid bijdragen aan ieders geluk. En dát dragen de Denen nog steeds uit. Doe maar gewoon… en vooral net als wij allemaal.

Dat wordt nog wat, als wij ons fulltime aan Jante’s wet moeten onderwerpen, met onze toch wel wat afwijkende ideeën… Toch heb ik er alle vertrouwen in dat we ook aan deze ‘groepsdwang vanwege gelijkwaardigheid’ opgewassen zullen zijn als we ‘nej tak’ blijven zeggen tegen vlees, tegen alcohol, tegen de vele zelfgemaakte zoetigheden en tegen fenomenen als Black Friday. Want we zijn niet alleen 🙂

De wet van Jante

1 Je moet niet denken dat je wat bent.
2 Je moet niet denken dat je evenveel bent als wij.
3 Je moet niet denken dat je slimmer bent dan wij.
4 Je moet je niet inbeelden dat je beter bent dan wij.
5 Je moet niet denken dat je meer weet dan wij.
6 Je moet niet denken dat je meer bent dan wij.
7 Je moet niet denken dat je deugt.
8 Je moet niet om ons lachen.
9 Je moet niet denken dat iemand om je geeft.
10 Je moet niet denken dat je ons wat kunt leren.

 

Advertenties

9 gedachtes over “Janteloven en de tegenstroom

  1. Kortom: je moet niet denken 🤗 Ok. Dan denk ik niet…
    Ik shop ook niet graag. Al helemaal niet als daar nóg extra aanleiding voor wordt gegeven voor nog meer mensen zodat het nog naarder wordt in de winkels. Brrr.
    Deze week moest het ivm verjaar en sint en zevenjarig kind. Gelukkig is men hier in Oost Groningen nuchter en dus valt de ellende erg mee.
    Maar die regels? Ik ga mijn laarzen lappen! 😉❤

    Liked by 1 persoon

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s