De Melkweg als kerstverlichting

‘Kijk naar die sterren. Het is toch leuk omhoog te kijken en zoiets te kunnen zien? Wat je kan zien als het duister wordt, heeft een intrinsieke schoonheid. Het is ook onze werkelijkheid: we zijn een onbeduidend bolletje in het heelal. Als we onszelf het zicht op de sterren ontnemen, gaan we denken dat alles wat zich onder de oranje koepel afspeelt de essentie van het leven is. Dat is natuurlijk niet zo. Filosofisch, hè, wat ik hier ter plekke bedenk.’ *

lichtvervuiling, light pollution
De lichtvervuilingskaart van een deel van Europa

‘Vandaag wil ik graag de buitenkerstverlichting ophangen’, had ik tijdens de koffie gezegd. Koffietijd is hèt moment om samen de plannen voor die dag door te nemen. Juletid begint hier eigenlijk al met het ingaan van de wintertijd, eind oktober. Ik vond het dus wel tijd worden voor wat julehygge, begin december. Mijn nonchalant geopperde plan roept een – voor ons doen – heftige gedachtenwisseling op. ‘Hoezo?’ en ‘Waaróm’, vraagt manlief.

Ja, waaróm eigenlijk?

Voor wie doe je het? Voor jezelf? Het simpele snoertje aan de dakrand, net onder het riet, is van binnenuit niet zichtbaar. Van buitenaf wel. Doe je het voor je ego? ‘Kijk ons knusse mooie gele huisje eens gezellig aangelicht zijn?’ Voor de buren? Omdat die vorige winter zo blij waren dat hier nu altijd het licht aan gaat als de duisternis invalt?

Waaróm doe je het? Omdat het zo gezellig staat als je aan komt rijden in het donker? Dat is voor mij twee keer per week als ik uit de winkel terugkom, en voor manlief… niet. Er zijn genoeg bezigheden in en rond huis om ons ‘van de straat’ te houden, en áls we er op uitgaan, zijn we graag voor donker terug.

Omdat het traditie is? Gewoonte? Omdat het zo hoort? Omdat je bang bent voor het donker? Omdat een extra kaars of de lampjes in een kerstboom binnen niet genoeg zijn? Omdat we zelf een 😍-gevoel willen creëren zoals de Amerikaanse Coca-Colatruck dat oproept, als we van achter onze verlichte vensters de duisternis in turen?

kerstverlichting, kerstlampjes, kerstboom
Achter één van de ramen brengt dit ‘lampje’ nu ‘hygge’ bij zowel onszelf als de overburen 😉

Eénderde van de mensheid kan ’s nachts de Melkweg niet meer zien. Het besef van de relatie tussen heelal en mens is in onze westerse overbelichte wereld compleet aan het verdwijnen. 99 procent van het Europese grondgebied is blootgesteld aan lichtvervuiling. Alleen in het hoge noorden en in de uiterste puntjes van Schotland is de Europese duisternis nog echt intact.

Wereldwijd komt er jaarlijks gemiddeld 2 procent nieuw belicht terrein bij, in plaats van dat het minder wordt door het vervangen van natriumlampen door LED. Ook de lichtsterkte stijgt met zowat 2 procent. De enige landen waar het sinds 2012 donkerder is geworden, zijn Jemen en Syrië, oorlogsgebieden… 

Op het stukje platteland aan zee waar wij wonen is het over het algemeen ‘s avonds donker. Natuurlijk zien we licht in en rond de huizen van de buren, en in de verte flikkeren ten zuiden van ons de felle lampen in de havens van Thyborøn en Rønland (foto boven). Een vaag oranje koepel in het noorden wijst ons waar boodschappendorp Hurup ligt.

Lightpollutionmap Thy
Ingezoomd op de lichtvervuiling in onze regio

Zó donker dat je buiten geen hand meer voor ogen ziet wordt het hier nooit. Dan moet het zwaar bewolkt zijn én nieuwe maan. In enigszins heldere nachten geven de sterren of de maan verrassend veel licht. De Melkweg zien we in deze periode vrijwel elke nacht. Geef je je ogen de tijd om aan de duisternis te wennen (dat duurt ongeveer 20 minuten) dan zie je elke keer dat je een ander stukje hemel bekijkt weer nieuwe sterren verschijnen.

Al discussiërend en filosoferend kwam ik voor mezelf tot de conclusie dat ik er eigenlijk niet over nadenk, dat ik er niet bij stil sta, dat het dus een soort gewoonte is geworden. Buitenkerstverlichting.

Er is al veel te veel licht, wanneer het donker hoort te zijn. Met alle gevolgen van dien voor natuur, dieren én mensen. Ik doe er niet meer aan mee. Dankzij de gewetensvragen die manlief me stelde. Het doet me deugd dat we na bijna 20 jaar huwelijk elkaar nog kunnen inspireren & corrigeren.

In plaats van de buitenverlichting op te hangen heb ik binnen onze stokkenboom weer opgehangen, de schemerlampen vervangen door kerststerren en achter de kleine ramen wat kerst lampjes aangesloten, waar zowel wijzelf als de buren van kunnen genieten. En als we naar bed gaan, gaat alle verlichting uit.

alternatieve kerstboom, kerstboom van drijfhout
Onze kerstboom, gemaakt van op het strand gevonden en door zeewater gladgeschuurde stokken en henneptouw.

* Citaat van boswachter Jaap Kloosterhuis, die in duisternisreservaat Lauwersmeer werkt. Uit een artikel in De Tijd België. De ‘oranje koepel’ is de lichtvervuiling die aan de horizon boven een stad of bijvoorbeeld kassencomplex ontstaat.

46 gedachtes over “De Melkweg als kerstverlichting

  1. Waarom anderen het doen weet ik niet. Wij doen het al 15 jaar niet meer. Omdat het me redelijk zinloos lijkt. Wel hebben we in onze living lichtsterrretjes hangen aan het plafond. We vonden ze zo mooi vorige kerst (ze waren nieuw) dat ze een permanent karakter kregen. Wij wonen op zo’n 15km van Brussel. De (oranjekoepel)gloed die die stad afgeeft is niet te schatten.

    Liked by 2 people

    1. Ah… lichtsterretjes aan het plafond! Dat hebben wij in onze vorige slaapkamer wel eens overwogen (bij gebrek aan een glazen dak). Lekker laten hangen inderdaad! En het doet me deugd dat jullie het al 15 jaar niet meer doen. Buitenkerstverlichting, neem ik dan maar aan… 😉

      Like

  2. Hier zal er ook wat kerstverlichting aangaan. In de donkere maanden vind ik het fijn om sfeervol licht te hebben in huis. Ik kan echt niet tegen het donker, het maakt me angstig, zelfs ‘s nachts slaap ik altijd met een zwak lichtje aan.

    Liked by 2 people

    1. In huis: zeker! Dat draagt bij aan het gevoel van wat de Denen zo mooi ‘hygge’ noemen en wat veel meer is dan alleen gezelligheid. Het lijkt me niet fijn angst voor het donker te hebben; ik heb daar gelukkig geen last van. In de slaapkamer hebben wij ook een nachtlichtje, maar dat is puur praktisch om geen ongelukken te krijgen als we eruit moeten… 😉

      Liked by 1 persoon

  3. Net dit jaar heb ook ik besloten geen buitenverlichting te plaatsen om dezelfde reden als jij hier aanhaalt. Maar de verlichte huizen in de buurt geven wel een fijne sfeer weer als ik ’s avonds thuis kom😉.
    Wat heb jij prachtige kersttakken.
    Zelf heb ik hier een vertakt stukje boom staan dat ooit is wit geverfd. Het vervangt mijn groene kerstboom nu voor het vijfde jaar. En ik ben er blij mee.

    Liked by 2 people

  4. Mooi stukje. En raak ook. Wij hangen wel een paar buitenlampjes op. Bij de oprit. Ook omdat anders ons huis achter de bomen voor bezoek niet goed te vinden is en ik dat bezoek toch wel graag welkom heet. Ik vind het wel iets hebben, maar heb er zeker over nagedacht. Want zo overdadig hoeft om mij ook niet. Het donkerte geeft ruimte voor stilte. En dan niet die stilte zonder herrie (ja ook, maar die bedoel ik hier niet), maar de stilte in jezelf, die we met al onze overdaad nauwelijks meer horen. Of zien. Voelen. Dat vooral. In de tuin zitten en omhoog kijken. In die onmetelijke ruimte daarboven, waar wij nog helemaal niets van weten. Al denken we van wel.
    Het lijkt mij oergezellig bij jullie. Geniet van die knussigheid bij jullie en maak het maar lekker hyggelig. Liefs xx

    Liked by 2 people

    1. Dat heb je mooi gezegd Marije: donkerte geeft ruimte voor stilte. Zeker weten! En ja, enige verlichting buiten om gasten de goede weg te wijzen is van een heel andere orde dan de steeds overdadiger en schreeuwender wordende kerstlampjes… We genieten volop van de knussigheid, en ik weet zeker dat het bij jullie net zo hyggelig is… liefs terug 😘

      Liked by 1 persoon

      1. Ik heb toch een paar lampjes opgehangen en neergezet. Het is geen uithangbord, maar wel, inderdaad, heel hyggelig. Op de meeste plekken zien we nog altijd geen hand voor ogen. Maar dat houden we zo in deze heerlijke stilte. Binnen hebben we het erg bescheiden gehouden. Dat is ook rustiger met een kinderpoesje van 5 maanden dat overal een speelwaardigheid in ziet. Aan het begin van de weg door de bossen staat een huis, van top tot teen behangen met rode lichten. Het doet me denken aan de wallen. Maar dan erger. Ik zou gek worden van die onrust.
        Liefs xx

        Liked by 1 persoon

        1. Oh nee! Rode lichten… wat erg! Gelukkig kunnen jullie je aardig ‘terugtrekken’ in je eigen hyggelighed, met stilte en weinig gedoe verder. We hadden het hier laatst nog over jullie nieuwe huisgenootje: wat is het ook al weer voor ras? Liefs terug! XX

          Like

    1. Heerlijke reactie! Dank je wel! (Nog even en wij minimaliseren ook de paar kerstspullen die in eerste instantie mee mochten verhuizen het huis uit… behalve de takkenboom dan) 🙂

      Like

  5. Ik wens jullie alvast heel veel hygge!
    Verder een herkenbaar verhaal; bij de hut hebben we ( gelukkig) weinig licht vervuiling en is het mooi donker.
    Wij wandelen en genieten graag in dat donker. Visite komt meestal aan met een zaklantaarn . Waarom ?! In het bos herken je het pad door omhoog te kijken.
    Graag kijken we sterren. Ook op Terschelling , ons geliefde eiland, doen we dat. Het is er zelfs mogelijk het noorderlicht te zien. Dat genoegen heb ik gelukkig al gehad!
    Thuis binnen maken we het gezellig met kerstlichtjes en kaarsen en bijeen komen, extra belangstelling voor elkaar, de tijd met elkaar, een puzzel maken, samen eten en wandelen. Dat zijn hyggelige tradities waar we ons graag aan houden.
    Maar…. hier moet eerst de Sint nog maar huis. Zaterdag avond vieren we hyggelig Sint met pepernoten en chocolademelk . En we lezen de gedichten die we voor elkaar hebben geschreven waarin we terug blikken op ieders afgelopen jaar. Met liefde voor elkaar en een grap en grol. Kost niks maar zo waardevol!
    We voelen ons dan een mooi en rijk stippien
    Onder de Melkweg

    Liked by 2 people

    1. Jullie ZIJN een rijk stippien onder de Melkweg! Heerlijk dat jullie daar elk jaar weer op jullie eigen manier, met tradities, bij stil staan en dat vieren. Het noorderlicht zien we hier inderdaad ook, als de omstandigheden goed zijn. Er komt dan een groenige gloed aan de horizon, in plaats van een oranje koepel 😉 Sint kennen ze hier niet. Na ‘Mortensaften’ (Sint Maarten, 11 nov) is het eerstvolgende feest hier kerst. Op 12 november barst hier de kerstboomverkoop al los… wij zijn laat met de versieringen… 😉 Ik wens jullie mooie gedichten, veel grappen en grollen en heel veel hygge toe komend Sint-weekeinde! 😘

      Like

  6. Goed dat jullie hier zo bewust over nadenken. Ik zie hier in de achtertuinen steeds meer verlichting verschijnen. Bedoeld voor het hele jaar door. Er staan vrijwel dagelijks advertenties voor ledbuitenverlichting in kranten, dus die ‘behoefte’ wordt aangewakkerd.
    Morgen zet ik mijn traditionele kerstboom op en de lichtjes gaan aan nadat Sinterklaas is vertrokken. De boom blijft tot 6 januari en de tuin blijft helemaal donker.

    Liked by 3 people

    1. Tja, welke behoefte wordt ook niet aangewakkerd hè? En ja, de verlichting in NL achtertuinen het hele jaar door neemt toe. Goed om te vernemen dat jij je niet laat verleiden 😉 Je kerstboom ‘klinkt’ gezellig!

      Like

  7. geen buitenverlichting hier, nooit gehad ook. Helaas heb ik hier nog nooit de Melkweg gezien. In Afrika is de nacht zo mooi, echt zwart met echte lichtjes. De Melkweg is een van de mooiste dingen die ik me herinner uit Afrika.
    Ik bedenk me net dat ik ook binnen geen kerstverlichting binnen meer heb sinds het snoer het begeven heeft. Ook geen kaarsen want daar houd ik niet van. Wel straks, na Sint, een boom van koper vol feestelijke ballen en allerlei glitterkleuren. En een heerlijk haardvuur.

    Liked by 3 people

    1. Het was ook mijn eerste ervaring met de Melkweg zien, en de verbazing over hoeveel licht de sterren ‘s nachts gaven, in Afrika (Kenya). Hier kan ik een boek bij het licht van de maan lezen, daar had ik een boek bij het licht van de sterren kunnen lezen. Zeer indrukwekkend.
      Een boom van koper! Mooi! Die had ik ook ooit, zelf gemaakt van waterleiding.

      Liked by 1 persoon

  8. Wat sfeervol, jullie kerstboom en engeltjes. Je zet me aan het denken. Kerstverlichting niet zozeer, maar ik vind het heel sprookjesachtig om een paar van die op zonlicht werkende lichtjes in de tuin te hebben (en eigenlijk het hele jaar door). Net dwaallichtjes. Verder is hier buitenaf bijna geen verlichting, en genieten we ook van de sterrenhemel. groetjes, Hanneke

    Liked by 3 people

    1. Bij sprookjesachtige dwaallichtjes in jouw tuin kan ik me alles voorstellen! Dat heeft zeker iets. Ik heb wel eens lantaarntjes met waxinelichtjes in de kersenboom gehangen. Maar aangezien we kleine raampjes hebben, en we niet de hele tijd in het donker naar buiten kijken, vond ik het uiteindelijk toch zonde van de waxinelichtjes 😉 Als je zelf ook buiten bent, is het wat anders. Maar ‘s zomers, als we hier lang buiten kunnen zitten, is het ook lang licht en hebben die lichtjes ook weinig zin… (ik ben ook wel erg praktisch en nuchter hè?)

      Liked by 1 persoon

      1. Je hebt groot gelijk, ik had er gewoon niet echt bij stil gestaan. Ze zijn nu uit (op eentje na, die staat bij een trapje waar we ook ’s avonds nog wel lopen en waarvan je de treden in het donker nagenoeg niet ziet). Voor speciale lange buitenmomenten vind ik die kaarsje een prachtig alternatief. En dan sta je er ook echt bij stil. Dank je wel voor je fijne reaktie en mooi weekend alvast, Hanneke

        Liked by 2 people

  9. Vroeger vond de echtgenoot het nodig om een blauwe lichtslang rond ons al even blauw tuinhuis te hangen met kerst. Ik vond ons huis er op die manier als een huis van lichte zeden uitzien.Ik hing het nooit meer op na zijn dood.
    Dit jaar neem ik afscheid van mijn huis met een nieuwe minimalistische houten kerstboom, gekocht van een man die zo’n bomen maakt met rest-latten. De lelijke nepboom en een groot deel van de versiering gaf ik mee met een alleenstaande mama die anders de middelen niet had om het wat gezellig te maken.
    Mooie filosofie bij jullie, en aan de gezelligheid moet niet getwijfeld worden.

    Liked by 2 people

    1. Oh hemel… ik zie het voor me! Ik hoop dat het geen knipperende lampjes waren… Die houten lattenbomen vind ik ook heel mooi, inderdaad: lekker minimalistisch. Maar zelfs daarvoor geen plek hier – dus maar iets aan de muur 😉 Fijn dat je iemand anders blij hebt kunnen maken met je kerstversiering 💕

      Like

  10. Wij hebben onder onze pergola kerstlampjes gehangen hoor. Ik vind dat zó gezellig! En deze zie je wél vanuit binnen. Dit jaar zetten we geen kerstboom omdat het vreselijk hectisch is deze maanden. In de tuin staat één tuinlamp en onder de blokhut hangen ook kerstlichtjes, zomer én winter. Maar de tuinverlichting gaat ’s nachts altijd uit. Zitten op een tijdschakelaar.

    Liked by 1 persoon

    1. Dat IS ook gewoon gezellig, wat lampjes in een pergola (die je van binnen ook kunt zien). Goed dat jullie tuinverlichting ‘s nachts wel uitgaat. Onze vorige buren deden dat niet, en ook onze huidige overburen zijn denk ik bang voor het donker 👀

      Liked by 1 persoon

  11. Wij gaan dit weekend wat kerstspullen neerzetten en ophangen. Ook lichtjes in de bomen en in de tuin – rondom het zwembad. Waarom? Omdat we het dan zien want in deze tijd van het jaar leven we hoofdzakelijk buiten. Alles wat we binnen neerzetten zullen we nauwelijks zien. Dat is natuurlijk onze realiteit – aan de andere kant van de evenaar. En we doen de ‘lichtjes’ uit als we gaan slapen. In Nederland heb ik nooit iets aan kerstverlichting buiten gedaan.

    Liked by 2 people

    1. Lijkt me nog steeds wel een heel andere beleving: kerst op het zuidelijk halfrond – gezelligheid en lichtjes buiten, warmte, zomer… maar als ik daar zou wonen zou ik het net zo doen als jullie, denk ik 🙂

      Liked by 1 persoon

    1. Ach, lichtjes bij huizen heeft natuurlijk wel wat in deze donkere dagen. Ik vind het ook fijn de buurhuizen en de havens aan de overkant van de fjord te kunnen zien in plaats van alleen maar duisternis. Maar wel graag met mate, en met enige functie 😉

      Like

  12. Nog nooit buitenverlichting gehad, wel wat kleine lichtjes voor het raam. Ik heb mezelf altijd in kunnen houden maar oh wat vind ik de buitenverlichting bij de eenzame huizen in Zweden prachtig! Ik was er vaak rond kerst en het hoort bij mijn herinneringen van kerst in Zweden. Maar een straat hier in het dorp vol met verlichte arrensleeën en rendieren is echt absurd!

    Liked by 1 persoon

    1. Daar schiet ik even hartelijk van in de lach! Absurd ja! Je versiering mag inderdaad wel een beetje in het eigen landschap en bij de eigen cultuur en natuur passen… Ach, ik vermoed dat deze donkere dagen voor veel mensen moeilijk zijn en dat dit soort absurde verlichting en versiering ook een beetje een vlucht uit het dagelijkse, werkelijke leven is. Een verlangen naar wat jouw herinnering is… (en neem ze dat eens kwalijk)

      Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.