Is er nog leven mogelijk zonder scherm?

‘Je zou misschien verbaasd hebben gekeken als iemand je twintig jaar geleden had verteld dat we de meeste van onze dagen voor oplichtende schermen zouden doorbrengen, dat de grenzen tussen werk en thuis zouden vervagen, dat onze schier eindeloze mogelijkheid tot verbinding maken ons zou loskoppelen van dat wat er werkelijk toe doet.

Het zou dystopisch* hebben geklonken.

Toch hebben we ermee ingestemd. Niet met alles tegelijk, maar geleidelijk. Eén veronderstelde verbetering per keer.

Een scherm aan je muur.

Een scherm op je bureau.

Een scherm in je zak.

Een scherm op je schoot.

Een scherm in je hand.

Een scherm om je pols.’

Een mail met deze tekst van The Minimalists zet me aan het denken.
Zouden wij nog zonder ‘scherm’ kunnen leven? Zonder het scherm van de smartphone, van de tablet, van de laptop of computer? Zonder tv-scherm: ja, zonder problemen, want: daar zijn al die andere schermen voor in de plaats gekomen. We hangen nu niet meer gezellig samen op de bank om naar een serie of het nieuws te kijken, we zitten tegenwoordig met elk ons eigen schermpje ons eigen ding te doen.
Kan dat niet anders? Kan het überhaupt nog wel anders?
Ik zal de enige niet zijn die ‘scherm-moe’ is. En dan hoef ik nog niet eens te vergaderen-via-een-scherm, les te geven of te krijgen via-een-scherm, te nieuwjaarsborrelen-via-een-scherm of… nou ja, vul zelf maar in. Het tempo van ver(der)gaande digitalisering is het afgelopen jaar flink opgeschroefd, evenals het tempo van dehumanisering. Alles wat ons mens en menselijk maakt, en verbindt, ‘mag’ niet meer.
Ik maak me zorgen, en zou het liefst alle stekkers letterlijk eruit trekken en me schermloos en draadloos in een echt hutje op de hei (of een berg) terugtrekken. Nou ja, samen met Jacob dan. Die heeft dezelfde droom, af en toe. Maar hoe realistisch is die?
Niet. Want we zijn a. simpelweg niet bereid een deel van de gemakken die de digitalisering ons heeft gebracht vaarwel te zeggen, en b. we kúnnen het niet meer zonder onszelf danig in de problemen te brengen. We zijn al veel langer dan we denken ‘slaaf’ van een systeem.

Immers: de technologie die ons verbindt – manipuleert, polariseert, controleert ons óók. Met algoritmes, waardoor we langer dan we wilden tóch blijven hangen op Facebook, Instagram of welk ‘sociaal’ platform dan ook.

“Hoewel we denken dat deze platforms ons met de wereld verbinden, scheiden ze ons eigenlijk van de realiteit. Ieder van ons leeft en leert in een gepersonaliseerde filterbubbel die verandert – en radicaliseert – hoe we functioneren in de samenleving” – (filmmaker Jeff Orlowski, onder meer de maker van The Social Dilemma, een documentaire waarin de kwalijke gevolgen van grote techbedrijven als Facebook en Google aan de kaak worden gesteld)

Dwingend-om-aandacht-vragende rode cijfertjes bij elke applicatie houden ons verslaafd aan het scherm. ’Je hebt 35 berichten!!!’ Gelukkig kun je dat soort meldingen allemaal uitzetten. Ik heb dat lang geleden al gedaan. Geeft een hoop rust.
Maar toch, maar toch… vind ik dat ik nog teveel achter ’t ene of ’t andere schermpje geplakt zit, terwijl ik die tijd beter zou kunnen besteden aan:
*Deens leren. Hoewel: voor de geluidsfragmenten heb ik een scherm-met-luidspreker nodig. Alle leeslesjes heb ik ooit wel uitgeprint
*Harp spelen. Oh nee… mijn nieuwste boek is geen papieren boek meer… staat op de iPad, zoals veel van mijn muziek
*Een boek lezen. Hm… we hebben een paar echte boeken in de boekenkast, maar de meeste zijn e-boeken
*Een boek schrijven. Tja. Dat ga ik toch echt niet meer met een vulpen op papier doen, dat vinden (helaas) mijn handen niet fijn meer…
*Een van de kinderen bellen. Maar die willen ons dan ook meteen graag ZIEN, dusss…

‘Als onze innovaties een leven dat de moeite waard is in de weg staan, zijn ze dan eigenlijk geen degeneraties? Wat gebeurt er als de kleuren op onze schermen steeds levendiger worden, maar ons leven steeds meer grijstinten krijgt? Wanneer we onze technologie upgraden, maar alles wat zinvol is, downgraden? Wanneer de onophoudelijke gloed van het scherm helderder wordt, maar onze vreugde en ons doel dimmen? Op welk punt zetten we het uit?’

We kunnen moeilijk zonder schermpjes, maar: lang niet ál onze ‘schermtijd’ is nutteloze scrolltijd. Het is goed dit af en toe eens te beseffen. Dat ‘het scherm’ niet óns controleert, maar wij toch nog steeds de controle over dat schermpje hebben. Als we het weer van vandaag willen weten, dat we gewoon naar buiten kijken, en als we willen weten hoe het morgen wordt: de weerapp raadplegen.
Maar het nadenken hierover heeft er inmiddels wel toe geleid dat we eens gaan beginnen met één dag in de week zo goed als alles op UIT te zetten. Geen elektriciteit (op de kookplaat na) en dus ook geen schermpjes. Geen lampen, maar kaarsen. Muziek: zelf maken. Even geen verbinding meer met de rest van de wereld, maar alleen met hier, nu en met elkaar.

*Dystopie is een (denkbeeldige) samenleving met louter akelige kenmerken waarin men beslist niet zou willen leven. Een dystopie is daarmee het tegenovergestelde van een utopie die juist een bijzonder aangename samenleving voorstelt.

En ja: óók op de camera zit een schermpje… 🙄 maar verder waren we aardig ‘draadloos’ buiten vandaag…

25 gedachtes over “Is er nog leven mogelijk zonder scherm?

  1. Ik las bewust iedere dag schermloze uren in, maar dan nog… het is teveel… Zeker nu het afstandsonderwijs is ingevoerd én ik moet samenwerken met jonge collega’s die verkiezen alle lessen volledig met PPT te geven. Vind ik niet goed, maar ach ik ben maar een oude, ouderwetse vrouw in hun ogen. Het is moeilijk om nog je eigen koers te varen. Je moet mee, met dat scherm, op alle vlakken. Bankzaken want er zijn geen banken meer… Deze week ook een uitnodigen gehad om digitaal de arts te consulteren… Zowat alles eigenlijk moet nu via scherm. Ik vraag me ook vaak af waar moet dat heen.
    Vandaag was het heerlijk ouderwets genieten. Alleen de sneeuw kan ons nog redden, lijkt het wel.

    Geliked door 2 people

    1. Zo lijkt het inderdaad ja: alles verstopt onder een witte deken… Je gaat je oud voelen hè, als je inderdaad op het punt bent beland dat je zegt: nee, dit voelt voor mij niet fijn meer, nóg meer scherm in plaats van echt menselijk contact… 😦 Het is bijna onmogelijk om hierin inderdaad je eigen koers te blijven varen. Dus: dan maar zo veel mogelijk tegenwicht zoeken, buiten, aan het strand, in de sneeuw… Gelukkig kunnen wij dat!

      Geliked door 2 people

  2. Een gegeven waar ik me ook soms zorgen over maak. Ook ivm de toekomst van jongeren en kinderen, die nu al vaak heel verslaafd zijn, ze plakken letterlijk aan het scherm.

    Maar ook ik pleit schuldig, anders had ik hier geen reactie kunnen schrijven.

    Schermen horen bij onze moderne wereld, nu nog meer dan een jaar geleden, toen fysieke contacten nog normaal waren.

    Het ‘alles weten’ schept angst én vertrouwen, onrust én geruststelling, blij- én boosheid. Het brengt de wereld dichterbij.
    De tv en de oudere niet mobiele mens, toch een mooie combinatie voor te stille momenten?

    Of ik nog kan leven zonder scherm? Ik denk het niet. Ook al zet ik geregeld alles uit om niet ‘gestoord’ te worden, en dan denk ik ‘wat mis ik allemaal?’😦

    Geliked door 2 people

    1. Oeioei, je hebt last van FOMO – Fear Of Missing Out! Dat heb ik gelukkig niet – al vind ik het soms jammer, als ik weer eens een off-line periode heb en dan dus ook weinig blogs lees, dat ik inderdaad jouw blogs, en sommige andere, mis. Maar ik heb inmiddels al wel vrede met het gegeven dat ik op zo’n moment dus andere prioriteiten stel – dan vind ik mijn harp, of de tuin, of niks, dus belangrijker dan jouw blog… wetende dat er ook wel weer een moment komt dat ik de draad weer oppak. En ja, dan heb ik een stuk van JOUW leven gemist, ten faveure van het mijne… en daar gaat het uiteindelijk toch om?
      De blogwereld, en de digitale contacten hier, zijn me van alle platforms het dierbaarst. Het voelt soms toch een beetje als een ‘dorp’ – we weten het een en ander van elkaar, steunen elkaar soms, inspireren elkaar… en dat is mooi dat dat hier kan. Zonder ‘scherm’ wordt dat toch een stuk lastiger…
      Ik pleit vooral ook voor een beetje meer bewustwording: wat DOE je eigenlijk achter je scherm, en hoeveel plezier geeft je dat, en wat heb je ervoor moeten laten?
      We maakten gisteren dus een heerlijke wandeling op de stuwwal aan de fjord, en ik nam wat foto’s- tot mijn batterij zei: ’t is te koud, ik stop ermee. Op zo’n moment realiseer ik me dan altijd even heel sterk: ja, waarom niet gewoon van het hier & nu genieten zonder het te ‘moeten’ vastleggen?…

      Geliked door 1 persoon

      1. Van fomo heb ik nog niet echt last. Wel als kinderen iets doorsturen van de kleinkinderen, dan wil ik direct de filmpjes zien. 😦

        Ik voel me steeds beter in de blogwereld, ik leer en lees geregeld, binnenkijken in andermans omgeving en ziel vind ik verrijkend. Maar de druk van moeten heb ik van me afgegooid, omdat het op de duur stress bezorgde.

        Het lezen van sommige blogs is als het lezen van een waar gebeurd boek. Ik lees die van jou heel graag, ergens voel ik ook verwantschap, ook al leven we anders. In jouw schrijven vind ik soms een stille droom, die ik toch sowieso nooit zal waar maken. Maar je brengt verstilling en bezinning, dat doet deugd🌷

        Geliked door 2 people

  3. Teveel schermtijd, zeker. Aan de andere kant zijn de schermen tegenwoordig met alle pandemie-beperkingen de enige manier om met de familie/vrienden in contact te blijven. In mijn geval niet onbelangrijk als je in een stad bent gaan wonen waar je niemand kent.
    Maar werkpuntje hier om er wat minder uren aan te verspillen.

    Geliked door 2 people

  4. Ja, dat vroeg ik me laatst ook af. Wat een goed voornemen om af en toe een schermloze dag in te lassen. Ik weet niet of mij dat zou lukken. Ik heb niet zo veel schermen, maar doe toch als eerste ’s morgens de pc aan. En sinds kort doe ik mijn dagboekdingen ook digitaal in plaats van gewoon schrijven met een pen in een schrift. Erg, hè.

    Geliked door 2 people

    1. Nou, erg vind ik dat niet hoor… al werkt ‘echt’ schrijven, met een fijne pen, heel anders voor je beleving, in je hersenen, dan tikken op een toetsenbord. Ik merk dat bijvoorbeeld met Deens leren: het blijft beter hangen als ik mijn huiswerk schrijf. En dagboekdingen doe ik dus ook met pen en papier – dat voelt anders.
      Mijn wekker zit op mijn telefoon, dus het eerste wat ik ’s morgens pak is mijn telefoon… en dan check ik meteen het weerbericht. Erg! Ik geloof dat ik maar eens ga oefenen me ’s avonds voor te nemen dat ik op een bepaalde tijd vanzelf wakker wordt, zodat ik de telefoon in de woonkamer kan laten liggen…

      Geliked door 1 persoon

  5. Schermen horen er bij. Ik wilde helaas schrijven, maar dat zou behoorlijk hypocriet zijn voor iemand die de kost verdient dankzij die schermen.
    Ik poog er bewust mee om te gaan. Een apparaat per keer aan (mislukt, want ik zit met een schuin oog naar het EK schaatsen te kijken), niet alle apps op alle devices plaatsen (FB staat op de laptoptop, Instagram op de telefoon).
    Studeren mag ik digitaal doen, maar ik heb ook een klapper met papier gekregen. Daar gaat mijn voorkeur bij studeren wel naar uit merk ik.

    Ik weet dat ik zonder het scherm kan. Ben ik aan het wandelen, check ik mijn mail of whatsapp niet. Ik gebruik de telefoon hooguit voor het maken van een foto of om te zien hoe laat het is. Ben ik op bezoek of uit eten, zit mijn telefoon in mijn tas. Ik kan mij ergeren aan mensen die wel de hele tijd de mobiel bij de hand hebben, en meteen reageren op elk berichtje. Dan heb ik wel eens de neiging om te zeggen ‘hallo, wij zijn hier samen….’. Maar goed. Ik ben die ene persoon die negen van de tien telefoontjes mist en na een dag pas op een appje reageert.

    Geliked door 2 people

    1. Kijk, da’s mooi om te horen! Zo werkt het bij mij ook… ik ‘zit’ niet bovenop elke melding, ik houd me ermee bezig op het moment dat het MIJ uitkomt. Men weet, als het dringend is: bellen.
      Maar wat je zegt in het begin: schermen horen erbij, en als (zolang) je er maar bewust mee omgaat is er niks mis mee. Maar jonge moeders die al append achter de kinderwagen lopen en geen aandacht aan hun kind besteden… gggrrrr. Waarom heb je dan een kind, denk ik dan.
      Ik heb ook niet alle apps overal op, en dat maakt het schermleven ook een stuk overzichtelijker. Op mijn telefoon staat bijna niks, behalve dingen die soms handig zijn onderweg. Typen op zo’n minischermpje vind ik een ramp…

      Geliked door 2 people

  6. Reeds ca. 15 jaar geen TV in huis. Op de geijkte plek voor een TV staat een kooi met twee grasparkietjes ….. op een TV-meubel! Langs diverse kanten word ik geadviseerd om dan toch maar een televisie aan te schaffen, immers naast ellendige programma’s worden er ook interessante docu’s getoond en blijf ik beter ‘op de hoogte’. Haha, eigenwijze ik vertikt het!
    We raken steeds verder afgedwaald van onze kern, lijkt wel. Films, TV-beelden zijn niet realistisch te interpreteren schijnbewegingen. Er lijkt iets te bewegen, maar dat is niet! Erg verwarrend en ongezond. Vooral voor kinderen.
    Ik weet me nog te herinneren dat ik als kleine man (ca. 1960, 3-4 jaar?) Op de grond zat voor de TV waar een filmpje met paarden werd vertoond. Ik ging met mijn kinderhandje (nu kolenschoppen) tegen het glas van de beeldbuis, maar voelde niks van bewegingen. Vreemd, het was dus schijn! Dit was één van die weinige vroegste herinneringen van me, èn een onderzoekende constatering. Het alles is fictief.

    Ik heb er in mijn blog ook wat aandacht aan besteed:
    https://hanstitulaer.wordpress.com/2018/09/22/surrogaat/

    Geliked door 2 people

    1. Kijk, jij had het al eerder in de gaten dan wij – zo lang zijn wij nog niet zonder tv. Parkietjes is veel gezelliger! Goed dat je het vertikt te luisteren naar al die goed bedoelde raad.
      Wat een mooi verhaal over hoe jij de beweging probeerde te voelen! Een zeer open kindergeest… en een mooie overdenking in je blog ook. Spreekt me wel aan, over de sterrenhemel 😉

      Like

  7. Zonder scherm geen uitwisseling van onze levenservaringen.
    Zonder scherm geen foto van jouw man aan mijn muur.

    Maar zonder scherm ook veel tijd voor andere leuke momenten.

    Het gaat vooral om het juiste evenwicht.

    Stille groet,

    Geliked door 2 people

    1. Inderdaad Rob, ik ben het helemaal met je eens. Het uitwisselen van onze levenservaringen (hier) is me zeer dierbaar.
      Evenwicht vinden is lastig, en het ‘scherm’ (en alle techniek daar achter) brengt zeker ook veel goeds. Zolang we ook maar oog blijven houden voor die andere goede, schermloze momenten

      Geliked door 1 persoon

  8. Voor mij, met mijn angsten voor contacten met anderen, is het scherm walhalla! Het heeft een nieuwe wereld voor mij geopend. Een wereld waarin ik met minder angst kan communiceren. Dan nóg ben ik in de val van way too much gevallen. Mijn hemel. Als het scrollrondje om was (alle mails, blogs, twitter, instagram, facebook en whats appjes) dan was er alweer zoveel tijd voorbij dat ik weer van vooraf aan kon beginnen. Onlangs FB verwijderd. Wat een rust. Mijn oude blog verwijderd en en een nieuwe opgestart met maar een paar volgers. En mezelf ontheven van de verplichting de blogs te lezen van iedereen die bij mij een reactie achterlaat. Ineens heb ik per uur zomaar een half uur extra over. Gekkigheid. Een hele dag zonder zal me niet lukken, maar ik voel die behoefte zelf ook niet. Voel je dat wel, dan zou ik die dag er zeker inhouden. Liefs. XXX

    Geliked door 2 people

    1. Ik snap je helemaal Marion, het scherm, of communiceren via een scherm, kan óók een zegen zijn ja. Ik heb inmiddels ook een (vooralsnog tijdelijke) pauze van Facebook, en misschien is deze pauze wel definitief. En goed dat jij jezelf inderdaad hebt ontheven van die malle blogverplichting: jij bij mij, dan ik bij jou. Zo werkt het voor mij in ieder geval ook niet. Liefs terug! XX

      Geliked door 1 persoon

  9. Wat een goed stuk Anuscka. Ik kan mijn telefoon echt vergeten en mijn mails een week niet checken. Dat is soms bar onhandig omdat er ook belangrijke berichten zijn. Maar het is niet aan mij besteed. Ik ben wel blij met de mogelijkheid om te bloggen en contact te onderhouden via de App of facebook omdat mijn Nederlandse vrienden zo dichterbij voelen dan ze zijn. Live gaat helaas niet op het moment.

    Geliked door 1 persoon

    1. Dank je wel voor je reactie Anne! Op zich heerlijk dat jij zo ‘ofline’ kunt leven, maar wat je zegt: soms kan het onhandig zijn als er belangrijke berichten wachten. En ja, als je, net als jij en ik, ver van vrienden (en/of familie) woont, zijn de applicaties die je noemt een fijne manier om contact te onderhouden.

      Like

  10. Mooi stuk heb je geschreven.
    Ik kan gelukkig (redelijk) goed zonder.
    Facebook, bankzaken, mail e.d. doe ik bewust alleen via de computer en dan soms maar één keer per week / twee weken. Op instagram ben ik dan weer wel dagelijks, maar ook alleen als ik thuis ben want ik kan er alleen op bij wifi. Wij hebben ook bewust gekozen voor prepaid en zijn onderweg offline en alleen te bereiken bij sms of bellen.
    Lekker rustig 🙂
    We worden door verschillende mensen ouderwets en saai genoemd en we kunnen niet altijd meepraten over allerlei onzinnieuws, maar daar hebben we lak aan.
    Ik vind het heerlijk zo.
    Groetjes van Marianne

    Geliked door 1 persoon

    1. Ha, wat een heerlijke reactie, Marianne: ‘we kunnen niet altijd meepraten over allerlei onzinnieuws, maar daar hebben we lak aan.’ 😀 Wij ook!
      En verder: leuk om te lezen hoe bewust jij (jullie) ook met je schermgebruik omgaat. Niet altijd maar overal bereikbaar zijn voor iedereen, maar selectief. Lekker rustig, lekker ouderwets, lekker lak! Dat vind ik ook heerlijk!

      Geliked door 1 persoon

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.