Blad voor een blote bodem

Sinds ik lees over permacultuur en ik de beginselen hiervan voorzichtig zowel in Nederland als in Denemarken in de praktijk breng, kijk ik anders aan tegen gevallen herfstblad. Net zoals elke los gewaaide of gesnoeide polsdikke tak tegenwoordig potentieel voer voor de kachel is, en elk dunner twijgje een nieuwe bestemming in de takkenril vindt, zo is elk blad nu mulch.

Voer voor een gezonde bodem. Compost in wording, rechtstreeks uit de boom. Zonder tussenkomst van bezems, korven, bladveegwagens en een afvalinzamelaar. Maar ja: in een stenen stad moet je natuurlijk wat; hier levert afgevallen blad vooral hinder op en dus moet het weg. Van de straat, van de stoep, uit de tuin…

In de gemeente Nijmegen staan in totaal 530 bladkorven. Geplaatst om de bewoners ‘een handje te helpen bij het opruimen van blad van gemeentelijke bomen. In de bladkorven kunt u het blad van de gemeentelijke bomen dat in de tuin en op straat ligt doen’. Volgens mij is het eerder andersom. Dat wij, de bewoners, hiermee De Afval Recycler (DAR) helpen, maar goed.

bladkorf

Een bladkorf in onze wijk, vanwege de overlast van al dat blad op je stoep of erger: in je voortuin

Die bladkorven worden niet zomaar ergens willekeurig neergezet. Alle locaties moeten voldoen aan verschillende voorwaarden, zoals ‘in straten met gemeentelijke bomen hoger dan 15 meter waar overlast van blad wordt ervaren als blad in de voortuinen waait’. Tja, ik geef het eerlijk toe: ook ik heb ooit blad uit mijn voortuin aangeharkt en in de groencontainer gestopt (toen er nog geen bladkorven bestonden). Wat moest je er anders mee? Maar tegenwoordig doe ik dat niet meer dus.

Het is de beste ‘mest’ voor de tuin. Ik veeg mijn tuinpaadjes wel schoon – want: nat wordt ’t glibberig – maar mik het vervolgens gewoon tussen de planten. Grote eikenbladeren knip ik bij gebrek aan een grasmaaier in Nijmegen nog wat kleiner met de heggenschaar, en zo vormt het een perfect winterdekentje voor een rijk ondergronds leven.

Mulchen (spreek uit: multjsen) is het toedekken van de bodem met een laag organisch materiaal. Dat kunnen dus herfstbladeren zijn, gemaaid gras, houtsnippers, maar ook ‘afval’ uit de moestuin zoals het blad van de rabarber, het loof van aardappels of bieten of de brandnetels die we niet meer nodig hebben om thee of soep van te maken. Het resultaat: een kruimelige en lekker ruikende bodem, zoals in een bos dus. Mulchen doe je omdat ‘een blote bodem een dode bodem’ is.

Mulchen heeft veel voordelen. Een mulchlaag beschermt de bodem tegen slagregen, rechtstreekse zonnestralen en uitdrogende wind. Tijdens de zomer voorkomt een mulchlaag het verdampen van het bodemvocht. Plantenwortels en bodemorganismen varen er wel bij.

Afbraakorganismen hebben maanden tot jaren nodig om mulchmateriaal te verwerken. In die tijd komen humus en voedingselementen voor de planten vrij. Dat wordt samen met de bodemdeeltjes verwerkt tot een luchtige kruimelstructuur. Dit houdt water en voedingsstoffen vast. Tussen de kruimels stroomt het (overtollige) water gemakkelijk weg. Zo behoudt de bodem na hevige regenval toch zijn luchtigheid en na weken van droogte nog voldoende vocht.

De mulchlaag tempert de grote temperatuursverschillen tussen dag en nacht. Dat is belangrijk voor de plantenwortels en het bodemleven. En last but not least: mulchen helpt de bodem onkruidvrij te houden. Door de bodem onder de mulchlaag ongemoeid te laten, worden de onkruidzaden in de bodem niet geactiveerd. De zaden die wind en vogels aanvoeren, vallen op een laag dorre bladeren of droge snippers. Dat remt het ontkiemen af. Gebeurt dit toch, dan wortelen ze in de luchtige bodem onder de mulchlaag. Je kan het onkruid eenvoudig verwijderen.

LG eerste moestuinbak 2017-03-06 16.50.46 HDR

6 maart 2017: Jaap legt ons eerste moestuinbed aan. Inmiddels hebben we voor een wat groter oppervlak mulch nodig…

In Denemarken hebben we, in tegenstelling tot in onze Nijmeegse woonwijk, relatief weinig en al helemaal geen 15 meter hoge bomen rondom ons huis, maar wel veel veel wind. Daar ‘valt’ het blad dus niet, maar waait het meteen ver weg, als het al niet aan de takken weggeschuurd is door de zoute zeewind. Daar halen we dus af en toe wat zakken blad uit diverse bossen: eikenblad, beukenblad, populierenblad, van alles wat. Strooien dat uit over het gras, gaan er even met de maaimachine overheen zodat het versnipperd wordt – om te voorkomen dat het één dikke slijmerige laag wordt – en verspreiden deze mix vervolgens over de (moes- en fruittuin)bodem waar het langzaam maar zeker tot compost wordt.

De Nijmeegse afvalinzamelaar doet uiteindelijk met al dat ingezamelde blad uit de korven hetzelfde: er compost van maken. Er is echter 1 maar: dan moet er ook wel alléén blad in zo’n korf zitten. En daar gaat het helaas nogal eens mis. Veel wijkbewoners zien de korf als een grote groencontainer en mikken er van alles in. Daar wordt nu korte metten mee gemaakt: ‘Zit er afval in de bladkorf dat er niet in hoort? Dan komt er één keer een waarschuwingssticker op de korf. Is de bladkorf daarna weer vervuild? Dan halen we de korf op’, zo dreigt de DAR. En ja, waar moet je dan al dat blad uit je voortuin laten? …

Wat doe jij met afgevallen herfstbladeren?

 

 

 

Advertenties

Solen kiggede lige frem…

Per mail is hij een man van weinig woorden. ‘De zon scheen volop toen ik vandaag bij het huis bezig was’. Vriendelijke groet: Konrad. Bijgevoegd twee foto’s, en daarom was meer tekst ook eigenlijk niet nodig. Dat komt wel weer als we elkaar spreken binnenkort.

grasK2

Veel groen rond het Gele Huis. En bloesem! En zon!

Het Gele Huis ligt er nog mooi bij, evenals het gras. Ik zie nog geen gaten in het dak. Aan de bomen aarzelend groen; het is daar – net als hier – de afgelopen weken te koud geweest voor de tijd van het jaar en dat betekent ruim 800 kilometer noordelijker dat de natuur dan echt een stuk achterloopt.

Maar… ik zie ook volop bloesem. Kersenbloemen links en pruimenbloesem rechts! Dus dat belooft, ondanks dat koude voorjaar, toch weer een mooie oogst. Alle bessenstruiken, die beschut voor de westenwinden onder de kersen- en appelboom de allereerste zonnestralen uit het oosten opvangen, zitten dik in het blad, maar voor bloemen is het nog te vroeg.

Heel erg benieuwd ben ik naar onze moestuinbak, die we de vorige keer hebben aangelegd en waar we als experiment aardappels in hebben gestopt en wortels gezaaid. En zouden alle stekken van boompjes, struiken en ander nieuw haagmateriaal de frisse en natte lente goed hebben doorstaan? Voorlopig hebben we een deel van het allereerste stuk grasveld dat is opgeofferd voor een moestuin, bestemd als kraamkamer voor nieuwe aanplant.

En dan valt me ook, achter de grasmaaier van Konrad, het ieniemienie stukje dekzeil op met-keien-erop-tegen-het-wegwaaien. Toen we tijdens ons laatste verblijf dit stuk afdekten (ook weer zo’n experiment, in het kader van het niet compleet willen en kúnnen ontzoden van de hele tuin) vond ik het een hele lap, en die lap is de laatste maanden in mijn herinnering nogal groter gegroeid. Het beeld op de foto valt dus vies tegen!

De ENORME stukken karton die ik hier in inmiddels heb verzameld – evenals gesnoeid hout is nu ook geen doos meer veilig; op oud-papierdag ben ik net Malle Pietje die met arendsogen langs de containers fietst op zoek naar een bruikbaar stuk – zullen daar postzegels blijken te zijn.

Waar hebben we al dat karton voor nodig? We gaan permaculturen. En de ‘makkelijkste’ manier om van gras af te komen en een begin te maken met een betere bodem is dat gras afdekken met karton, en daar bovenop moet dan weer een dikke laag stro. Dat moet voldoende voorhanden zijn in de buurt van het tussen de grote boerderijen gelegen Gele Huis. En anders hebben we natuurlijk een dak vol, dat toch vervangen moet worden…

Maar ja: die wind. Niet alleen het vinden van voldoende (grote) stukken karton zal een uitdaging worden, ook het vastleggen van de laag stro. En dat moet nog 1 à 2 jaar blijven liggen ook, eer het gras er onder dood genoeg is en voer is geworden voor allerlei bodembeestjes, samen met dat karton en uiteindelijk ook het stro.

Ik voorzie dat we Konrad de komende tijd nog echt wel nodig hebben om gras te maaien.

 

 

 

 

 

 

 

Geworteld in de Deense aarde

Met de rode bietjes komt het wel goed. Evenals met de rucola en de radijs. Ook de veldsla, de pluksla en de kropsla zijn goed aangeslagen. Ik heb wat twijfels over de spinazie, en of we dit jaar sugarsnaps en peultjes zullen oogsten… We zullen zien. Moet je je prille zaailingetjes ook maar niet zomaar twee weken aan hun lot overlaten.

De makkelijke minimoestuin in Nijmegen

De makkelijke minimoestuin in Nijmegen

Door al het uitvallende rose bloesemblad van een gemeentelijke achterbuurboom mogen de piepkleine groene blaadjes en sprietjes op de grond misschien niet zo zichtbaar zijn, wat wel opvalt zijn de bloesems die nog stevig aan onze twee Nijmeegse appelboompjes bloeien. Als al deze bloesems ook vruchten worden… dan hebben we een heel mooie eerste appeloogst.

De meeste zonnebloemen hier ben ik kwijt: in de voortuin is er nog één van de vier te vinden, in de achtertuin vind ik er slechts drie. We zijn erg benieuwd hoe we over een paar weken de tere, donzige plantjes in de tuin in Denemarken zullen aantreffen. Jaap heeft de voormalige zandbak naast de voordeur voorlopig omgetoverd tot minituintje. Met zonnebloemen dus.

Vanwege de altijd waaiende wind hebben we een poging gedaan ze nog even enige bescherming te bieden tegen dit meest barre element daar. Met wc-rolletjes. En stokjes – voor het idee dat ze zich ergens aan vast kunnen klampen bij hun groeitocht omhoog, richting de zon. Maar er is weinig bestand tegen de soms ongenaakbare Thise weersomstandigheden.

Laten we hopen dat ze snel en stevig wortelen. Dat ze misschien een beetje scheef groeien, maar wel sterk worden. Dat ze het, net als wij in de toekomst, gewoon goed gaan doen op Deense bodem…

De zonnebloemenzandbak in Denemarken

De zonnebloemenzandbak in Denemarken

Bloemkool met beestjes

In de bladeren zitten grote gaten. Een kool met één bloem is het ook niet echt. Het zijn meer ‘bloemen’-kolen, en ze lijken op een kruising tussen romanesco en broccoli met uitbundige uitschieters. Mij maakt het niet uit hoe ze eruit zien. Ze ruiken heerlijk en dat belooft wat voor ons eerste avondmaal uit eigen tuin.

Tijdens onze afwezigheid zijn ze goed verzorgd door Moeder Natuur en als zij het liet afweten, door de kinderen en de buren. Daar hadden we dus niet bij stil gestaan toen we op anderhalve vierkante meter in de achtertuin een moestuintje begonnen en vervolgens vier weken op vakantie gingen. De rucola stond uitbundig geel te bloeien, en de salie was een leuk paars boeketje geworden.

Veel mooier zullen de bloemkolen niet meer worden, dus het is tijd om te oogsten. Ik haal ze alle vier met wortel en al uit de grond (kunnen straks de fors gegroeide tomatenplanten erin) en leg ze in de spoelbak in zout water. Deed mijn moeder vroeger met de andijvie, herinner ik me. Toen werden ze ook in de winkel inclusief beestjes verkocht, en die kwamen door het zoute water bovendrijven.

Het werkt: slakjes van diverse formaten doen verwoede pogingen het hoofd boven het zoute water te houden of kleven aan de wanden van de spoelbak. Brrr… zoveel had ik er nu ook weer niet verwacht. Ik vis ze er één voor één met een theelepel uit en mik ze in de groenafvalemmer. ‘Niet echt handig’, zegt Jaap in het voorbijgaan. ‘Daar kruipen ze zo weer uit’. En bedankt. Ik weet al waar ik van droom vannacht…

Lichtelijk griezelend pak ik elk roosje uit het water en inspecteer het kritisch. De ene na de andere groene rups openbaart zich. Oh kriebels… Met hetzelfde theelepeltje probeer ik ze uit de roosjes in de emmer te wippen. Gezellig bij de slakjes. Ik slaak de ene gil na de andere en vraag me hardop af of ik wel geschikt ben voor het pure, zelfvoorzienende leven dat we nastreven.

Maar vooruit: je moet wat over hebben voor je idealen, dus ik negeer moedig mijn rechtopstaande nekharen en kippenvel en pluk verder. Een half uur en een zere rug van het over de spoelbak gebukt staan later – weer wat geleerd: een groente-was-emmer kopen en die óp het aanrecht zetten is handiger – heb ik anderhalve kilo bloemenkool schoon aan de haak in de pan. Even blancheren, dan in de wok bij de kip. En wat kunnen mij die beestjes ook schelen; we eten vanavond een eiwitmaaltijd, dus een rups of slak past daar prima bij…

2014-07-01 15.51.40

Odin beziet likkebaardend onze eerste zelfgekweekte bloemenkolen…

Anderhalve kilo in de pan...

Anderhalve kilo in de pan…

... en nog even in de wok met de kip (en eventuele andere eiwitbronnen)

… en nog even in de wok met de kip (en eventuele andere eiwitbronnen)