Blad voor een blote bodem

Sinds ik lees over permacultuur en ik de beginselen hiervan voorzichtig zowel in Nederland als in Denemarken in de praktijk breng, kijk ik anders aan tegen gevallen herfstblad. Net zoals elke los gewaaide of gesnoeide polsdikke tak tegenwoordig potentieel voer voor de kachel is, en elk dunner twijgje een nieuwe bestemming in de takkenril vindt, zo is elk blad nu mulch.

Voer voor een gezonde bodem. Compost in wording, rechtstreeks uit de boom. Zonder tussenkomst van bezems, korven, bladveegwagens en een afvalinzamelaar. Maar ja: in een stenen stad moet je natuurlijk wat; hier levert afgevallen blad vooral hinder op en dus moet het weg. Van de straat, van de stoep, uit de tuin…

In de gemeente Nijmegen staan in totaal 530 bladkorven. Geplaatst om de bewoners ‘een handje te helpen bij het opruimen van blad van gemeentelijke bomen. In de bladkorven kunt u het blad van de gemeentelijke bomen dat in de tuin en op straat ligt doen’. Volgens mij is het eerder andersom. Dat wij, de bewoners, hiermee De Afval Recycler (DAR) helpen, maar goed.

bladkorf

Een bladkorf in onze wijk, vanwege de overlast van al dat blad op je stoep of erger: in je voortuin

Die bladkorven worden niet zomaar ergens willekeurig neergezet. Alle locaties moeten voldoen aan verschillende voorwaarden, zoals ‘in straten met gemeentelijke bomen hoger dan 15 meter waar overlast van blad wordt ervaren als blad in de voortuinen waait’. Tja, ik geef het eerlijk toe: ook ik heb ooit blad uit mijn voortuin aangeharkt en in de groencontainer gestopt (toen er nog geen bladkorven bestonden). Wat moest je er anders mee? Maar tegenwoordig doe ik dat niet meer dus.

Het is de beste ‘mest’ voor de tuin. Ik veeg mijn tuinpaadjes wel schoon – want: nat wordt ’t glibberig – maar mik het vervolgens gewoon tussen de planten. Grote eikenbladeren knip ik bij gebrek aan een grasmaaier in Nijmegen nog wat kleiner met de heggenschaar, en zo vormt het een perfect winterdekentje voor een rijk ondergronds leven.

Mulchen (spreek uit: multjsen) is het toedekken van de bodem met een laag organisch materiaal. Dat kunnen dus herfstbladeren zijn, gemaaid gras, houtsnippers, maar ook ‘afval’ uit de moestuin zoals het blad van de rabarber, het loof van aardappels of bieten of de brandnetels die we niet meer nodig hebben om thee of soep van te maken. Het resultaat: een kruimelige en lekker ruikende bodem, zoals in een bos dus. Mulchen doe je omdat ‘een blote bodem een dode bodem’ is.

Mulchen heeft veel voordelen. Een mulchlaag beschermt de bodem tegen slagregen, rechtstreekse zonnestralen en uitdrogende wind. Tijdens de zomer voorkomt een mulchlaag het verdampen van het bodemvocht. Plantenwortels en bodemorganismen varen er wel bij.

Afbraakorganismen hebben maanden tot jaren nodig om mulchmateriaal te verwerken. In die tijd komen humus en voedingselementen voor de planten vrij. Dat wordt samen met de bodemdeeltjes verwerkt tot een luchtige kruimelstructuur. Dit houdt water en voedingsstoffen vast. Tussen de kruimels stroomt het (overtollige) water gemakkelijk weg. Zo behoudt de bodem na hevige regenval toch zijn luchtigheid en na weken van droogte nog voldoende vocht.

De mulchlaag tempert de grote temperatuursverschillen tussen dag en nacht. Dat is belangrijk voor de plantenwortels en het bodemleven. En last but not least: mulchen helpt de bodem onkruidvrij te houden. Door de bodem onder de mulchlaag ongemoeid te laten, worden de onkruidzaden in de bodem niet geactiveerd. De zaden die wind en vogels aanvoeren, vallen op een laag dorre bladeren of droge snippers. Dat remt het ontkiemen af. Gebeurt dit toch, dan wortelen ze in de luchtige bodem onder de mulchlaag. Je kan het onkruid eenvoudig verwijderen.

LG eerste moestuinbak 2017-03-06 16.50.46 HDR

6 maart 2017: Jaap legt ons eerste moestuinbed aan. Inmiddels hebben we voor een wat groter oppervlak mulch nodig…

In Denemarken hebben we, in tegenstelling tot in onze Nijmeegse woonwijk, relatief weinig en al helemaal geen 15 meter hoge bomen rondom ons huis, maar wel veel veel wind. Daar ‘valt’ het blad dus niet, maar waait het meteen ver weg, als het al niet aan de takken weggeschuurd is door de zoute zeewind. Daar halen we dus af en toe wat zakken blad uit diverse bossen: eikenblad, beukenblad, populierenblad, van alles wat. Strooien dat uit over het gras, gaan er even met de maaimachine overheen zodat het versnipperd wordt – om te voorkomen dat het één dikke slijmerige laag wordt – en verspreiden deze mix vervolgens over de (moes- en fruittuin)bodem waar het langzaam maar zeker tot compost wordt.

De Nijmeegse afvalinzamelaar doet uiteindelijk met al dat ingezamelde blad uit de korven hetzelfde: er compost van maken. Er is echter 1 maar: dan moet er ook wel alléén blad in zo’n korf zitten. En daar gaat het helaas nogal eens mis. Veel wijkbewoners zien de korf als een grote groencontainer en mikken er van alles in. Daar wordt nu korte metten mee gemaakt: ‘Zit er afval in de bladkorf dat er niet in hoort? Dan komt er één keer een waarschuwingssticker op de korf. Is de bladkorf daarna weer vervuild? Dan halen we de korf op’, zo dreigt de DAR. En ja, waar moet je dan al dat blad uit je voortuin laten? …

Wat doe jij met afgevallen herfstbladeren?

 

 

 

Advertenties

Een tuin vol stro

Het is augustus 2017. Het is het jaar waarin we veel te weinig (naar onze zin) tijd kunnen doorbrengen in het Gele Huis, maar verder hoor je ons niet klagen hoor. Jaap klust lekker door, en in tegenstelling tot bij mijn vader gaat bij Jaap alles – saaaaai! – goed. Aflevering 4: Balen!

De lijst met kleine en grote klussen waar Jaap zijn dagen mee vult, groeit. Tja, in, aan en rond een huis van ruim 200 jaar oud, waarvan de vorige bewoners te oud werden om nog erg veel onderhoud te kunnen plegen, is altijd wel wat te doen.

Af en toe zakken we zowat tot de enkels tussen de planken van de vlonder voor de voordeur (eigenlijk staldeur aan de zijkant, maar de echte voordeur aan de voorkant is vastgeschroefd en –geplakt en dus niet meer als zodanig in gebruik), dus de rotte planken worden vervangen. Tijdelijk, totdat we weten wat we nu precies voor vloer daar willen.

 

Deze slideshow heeft JavaScript nodig.

Jaap gaat fruit wecken! Normaal is dat mijn klusje, maar met kilo’s rijpe pruimen en moi op 800 km afstand en andere bezigheden buitenshuis hebbende, moet hij wel. Ben zeer benieuwd naar het resultaat – maar dat komt ongetwijfeld goed. Jaap is een creatieve kok.

Verder wordt, als de muren weer een beetje drogen na de nodige buien die het land van de buurman meteen blank zetten, verder gegaan met het weer echt geel maken van ons Gele Huis en begint Jaap met de voorbereidingen voor het maken van een overdekte waslijn annex houtopstapelhok. Het oude hems-luik wordt uit elkaar gehaald, en het hout hiervan hergebruikt Jaap voor het maken van een bekisting om beton in te gieten voor de palen van het hok. We hebben en willen (nu, en ook in de toekomst) geen wasdroger, dus alle was zal zoveel mogelijk buiten moeten drogen, en gezien het weer is een wind-maar-geen-regen-doorlatend halfopen hok dan geen overbodige luxe.

Tussen al die bedrijvigheid door maakt Jaap kennis met de eigenaar van al het land om ons heen, Alan. Hij woont even verderop ten noorden van ons, en hij heeft strobalen voor ons. Hij komt de eerste netjes afleveren met de tractor, en dan is het aan Jaap om deze massa te ontmantelen, los te peuteren, en in een dikke laag over het karton te verspreiden. Zowel karton als stro vergaat langzaam, en als het goed is kunnen we tegen de tijd dat van beide niets meer over is – evenmin als van het gras daaronder – beginnen met compost aanbrengen en de moestuin gaan vullen!

Kruiwagen na kruiwagen wordt de baal los gepulkt en over de afgedekte tuin verdeeld; staat toch een stuk gezelliger dan dat karton (en dan hebben we het maar even niet over het plastic 😦  ) Bij de baal is bovendien een pallet geleverd, dat we óók mogen houden, en daarmee is onze – voorlopig nog – tweedelige compost’bak’ ook compleet. Hij wordt driedelig, zodat je in één vak het verse spul kunt doen, één vak is voor het omwerken en garen van het spul en één vak is voor compost die klaar is voor gebruik.

En dat Jaap na gedane arbeid ook af en toe wel pauze neemt, is hierboven te zien 😉

 

Een nieuwe bank, dus veel karton voor de tuin

Het is augustus 2017. Het is het jaar waarin een nieuwe tijdelijke baan veel energie kost, waardoor het schrijven (en bij anderen lezen) er danig bij inschiet. Het lijkt alsof er helemaal niets meer gebeurt in het Gele Huis, maar dat is slechts schijn. Aflevering 2: het huis wordt weer echt geel.

Woensdag 23 augustus

Eindelijk: de nachten worden steeds beter, en we vinden beiden ons ‘alleenstaanden’-ritme. Mijn zo gewenste thuiswerkdag (want: niet 3x heen en weer hoeven te fietsen, iets langer kunnen slapen, lekker in pyjama aan het werk :D) gaat niet door omdat een collega ziek is, en Jaap moet juist thuisblijven omdat de nieuwe bank vandaag komt.

We hebben het Gele Huis inclusief inboedel overgenomen – dat is gewoonte bij zomerhuisjes, zo bleek. Drie niet-onze-smaak en kapotte stoelen hebben we inmiddels al vervangen door twee ‘nieuwe’ tweedehandse. Het vervangen van de bank op dezelfde manier ging niet zo makkelijk.

De aanwezig bank was een (defecte) slaapbank. Hij zat voor geen meter, maar lag lekker – kwamen we achter toen we allebei om de beurt ziek werden en het in de kamer bij de kachel dan beter toeven was dan in de niet-verwarmde slaapkamer. Daarmee werden de eisen aan de volgende bank wel meteen duidelijk: die moest vooral lekker zitten, maar óók lekker liggen. Het hoefde niet per se een slaapbank te zijn, alhoewel het in de toekomst misschien wel handig is als alle kinderen plus aanhang tegelijkertijd komen logeren en we niet genoeg hebben aan de bedden op de hems. Al te groot mocht-ie ook weer niet zijn, want ja, het Gele Huis is nu eenmaal klein en het helemaal volproppen met meubels is nu ook weer niet de bedoeling.

Een paar nette stoelen tweedehands op de kop tikken lukt nog wel, een comfortabele, multifunctionele bank voor onze ouder wordende lijven vinden in een genbrug bleek niet haalbaar. Nota bene in Nijmegen vonden we uiteindelijk de perfecte bank: Deens design, ook nog (volgens mij zijn de Denen uitvinders van de divan, de slaapbank, of het daybed). Nu is het niet echt duurzaam om een in Denemarken gemaakte bank naar Nijmegen te laten vervoeren en deze vervolgens zelf weer terug te brengen naar het land van herkomst, dus na het uitgebreid testen van de bank hier, hebben we hem daar besteld… sorry, Nijmeegse winkel!

En vandaag wordt-ie dus geleverd. Formiddag. Volgens mijn lesboek is dat ergens tussen 9 en 12 uur. Zonder mij erbij, ggrrr. Nou ja, mijn tijd op de bank komt nog wel. Liggend of zittend.

Om 12 uur, één uur, twee uur… nog steeds geen bericht. Ja:

Ik weet niet of ze jouw lesboek kennen, misschien hebben zij een andere juf gehad

Maar om tien voor vier krijg ik eindelijk de verlossende woorden: de chauffeur had problemen met de vrachtwagen en was daarom veel te laat.

Yes!!!! En heel veel karton voor de tuin… Het wordt tijd voor een baal stro…

Intussen is Jaap lekker opgeschoten met de gele muren van het huis, de moestuin en allerlei andere klusjes. Zo moest de oude bank gedemonteerd worden, is de oostgevel nu klaar en heeft ook een stuk van de noordkant al een nieuw laagje verf, is het gras gemaaid, de knoflook geoogst en is er nog wat hout gehakt.

Deze slideshow heeft JavaScript nodig.

Solen kiggede lige frem…

Per mail is hij een man van weinig woorden. ‘De zon scheen volop toen ik vandaag bij het huis bezig was’. Vriendelijke groet: Konrad. Bijgevoegd twee foto’s, en daarom was meer tekst ook eigenlijk niet nodig. Dat komt wel weer als we elkaar spreken binnenkort.

grasK2

Veel groen rond het Gele Huis. En bloesem! En zon!

Het Gele Huis ligt er nog mooi bij, evenals het gras. Ik zie nog geen gaten in het dak. Aan de bomen aarzelend groen; het is daar – net als hier – de afgelopen weken te koud geweest voor de tijd van het jaar en dat betekent ruim 800 kilometer noordelijker dat de natuur dan echt een stuk achterloopt.

Maar… ik zie ook volop bloesem. Kersenbloemen links en pruimenbloesem rechts! Dus dat belooft, ondanks dat koude voorjaar, toch weer een mooie oogst. Alle bessenstruiken, die beschut voor de westenwinden onder de kersen- en appelboom de allereerste zonnestralen uit het oosten opvangen, zitten dik in het blad, maar voor bloemen is het nog te vroeg.

Heel erg benieuwd ben ik naar onze moestuinbak, die we de vorige keer hebben aangelegd en waar we als experiment aardappels in hebben gestopt en wortels gezaaid. En zouden alle stekken van boompjes, struiken en ander nieuw haagmateriaal de frisse en natte lente goed hebben doorstaan? Voorlopig hebben we een deel van het allereerste stuk grasveld dat is opgeofferd voor een moestuin, bestemd als kraamkamer voor nieuwe aanplant.

En dan valt me ook, achter de grasmaaier van Konrad, het ieniemienie stukje dekzeil op met-keien-erop-tegen-het-wegwaaien. Toen we tijdens ons laatste verblijf dit stuk afdekten (ook weer zo’n experiment, in het kader van het niet compleet willen en kúnnen ontzoden van de hele tuin) vond ik het een hele lap, en die lap is de laatste maanden in mijn herinnering nogal groter gegroeid. Het beeld op de foto valt dus vies tegen!

De ENORME stukken karton die ik hier in inmiddels heb verzameld – evenals gesnoeid hout is nu ook geen doos meer veilig; op oud-papierdag ben ik net Malle Pietje die met arendsogen langs de containers fietst op zoek naar een bruikbaar stuk – zullen daar postzegels blijken te zijn.

Waar hebben we al dat karton voor nodig? We gaan permaculturen. En de ‘makkelijkste’ manier om van gras af te komen en een begin te maken met een betere bodem is dat gras afdekken met karton, en daar bovenop moet dan weer een dikke laag stro. Dat moet voldoende voorhanden zijn in de buurt van het tussen de grote boerderijen gelegen Gele Huis. En anders hebben we natuurlijk een dak vol, dat toch vervangen moet worden…

Maar ja: die wind. Niet alleen het vinden van voldoende (grote) stukken karton zal een uitdaging worden, ook het vastleggen van de laag stro. En dat moet nog 1 à 2 jaar blijven liggen ook, eer het gras er onder dood genoeg is en voer is geworden voor allerlei bodembeestjes, samen met dat karton en uiteindelijk ook het stro.

Ik voorzie dat we Konrad de komende tijd nog echt wel nodig hebben om gras te maaien.