Sluiertijd: tussen twee werelden

En dan ineens is die dag daar dat er even niets hoeft. Geen artikelen te lezen voor het harpblad. Geen rooster te puzzelen voor de Wereldwinkel, geen vergadering om bij te wonen. En ook niet onbelangrijk: m’n hoofd niet te hoeven te breken over ingewikkelde vragen op m’n werk. Morgen neemt de collega die ik de afgelopen zeven maanden heb vervangen het weer over van me. Volgende week, 9-11, zit mijn taak hier erop.

Vandaag ben ik vrij, en het voelt als een stilte tussen twee stormen. Rust. Balans. Het scharnierpunt van licht & donker, zomer & winter, is bijna tastbaar. Ik vier Calan Gaef, Samhain of – zoals de meesten dit jaarfeest beter kennen – Halloween niet, noch is Allerheiligen of Allerzielen een moment waar we heel bewust bij stilstaan. Maar we voelen het wel, dit moment. Alsof we tussen twee werelden vertoeven. De wereld van het werk, stress, geld; en de wereld zonder dat alles. Het voelt alsof we op de drempel staan van een nieuw jaar.

Een nieuw jaar, waarin we vooruit gaan kijken richting Denemarken. Waarin we de laatste klussen in het Nederlandse huis gaan oppakken, zodat we het te koop kunnen gaan zetten. Een nieuw jaar met nieuwe energie voor de harp; die heb ik toch wel enigszins verwaarloosd de afgelopen maanden. En ook een nieuw jaar met het uitvoeren van oude plannen in het Gele Huis op de drempel van het oude kalenderjaar, want het ligt wel in de bedoeling een groot deel van december en januari daar door te brengen en verder te gaan waar we vorige winter gebleven waren.

Voordat het zover is: nog even stilstaan in het nu. Met een mooi verhaal over deze sluiertijd, of drempeltijd.

intentional cameramovement beams of sunlight in a forest

Wolf pack – an unexpected encounter in the forest © Jaap Berghoef Photographic Impressionist

Juist nu staan de elfenheuvelen wijd open en kunnen de geesten vrijelijk rondspoken. Dit komt doordat het een scharnierpunt in het jaar is. Het is een periode tussen de jaren in. Vroeger werd het feest in Schotland en Ierland Samhain genoemd (uitgesproken als Zou-In). Dit betekent letterlijk ‘einde van de zomer’. In Wales noemden ze ditzelfde feest ‘Calan Gaef’; het begin van de winter.

Het is het begin van de donkere helft van het jaar. De Kelten zagen de avond, dus de komst van de duisternis, als het begin van de nieuwe dag en naar analogie daarvan kan je aannemen dat Samhain als begin van de duistere periode ook het begin van het nieuwe jaar was. Op dit soort drempelmomenten zijn de sluiers tussen deze en de Andere wereld dun. Geesten, elfen en andere wezens kunnen op deze nacht ook in onze wereld ronddwalen of anders gezegd; wij zijn gevoeliger voor hun aanwezigheid en nemen ze eerder waar!

Juist nu – op de drempel tussen twee seizoenen – zouden de dolende geesten een versterkt contact kunnen maken met de wereld van de levenden. Gedreven door de komst van de koude verlieten ze de desolate plekken, de moerassen en heidevelden om terug te gaan naar de huizen, wellicht het huis waar ze ooit zelf woonden. Op die nacht vroegen de dolende geesten  om gastvrijheid. Wie weigert om zo’n dolend lichtje binnen te laten zal verwenst worden en  onheil over de hoofden van het gezin brengen. Wie de gast welkom heet wordt gezegend. Als je hem binnenlaat kan je hem mogelijk zelfs verlossen. Het woord gast is dan ook etymologisch verwant aan geest. Gastvrijheid is een heilige plicht, zelfs tegenover de doden!

Met Samhain werden in vroeger dagen ook vreugdevuren op (graf)heuvels aangestoken waarvan men zei dat er elfen woonden. Hierbij moest op een rituele manier vuur gemaakt worden, het zogenaamde noodvuur. Dit was vuur dat werd gemaakt door middel van wrijving van hout tegen hout. Voor een nieuw zuiver begin van het jaar was het nodig om de vuren in de haarden van alle huizen te doven. Elke huisvader moest naar het grote vuur op de heuvel dat in heidense tijden door de druïden – en later door gewone huisvaders – werd aangestoken met dit noodvuur. Hier kregen ze – waarschijnlijk in ruil voor een dierenoffer – een gloeiende kool mee, om in eigen huis de haard mee aan te steken. Het Engelse woord ‘bonfire’ is waarschijnlijk een ‘bonefire’: een ritueel vuur waarin de beenderen van geofferde dieren werden verbrand.

Om dit gloeiende kooltje tegen wind en regen te beschermen stak men het in een uitgeholde raap (pompoenen hadden ze in die tijd nog niet in Europa). Met dit licht wezen ze mogelijk ook de dolende geest van de voorouder de weg. Door deze uit te nodigen in het huis en met dit licht een nieuw vuur in de haard te ontsteken, kon de vooroudergeest via de haard rust vinden en naar de boven- of onderwereld reizen. Van daaruit kon hij een beschermgeest zijn voor zijn familie. Hij hield zijn familie in de gaten en  kon vanuit de haard geluk en voorspoed bezorgen als hij vond dat ze dat verdienden.

(Bron: Abe de Verteller)

Advertenties

Quote op zondag #laatst

Vrijheid, wat is dat eigenlijk? Het is een van de eerste woorden onder de titel van dit blog. Meestal wordt vrijheid gezien als de mogelijkheid om te doen en laten wat men wil terwijl een ander dat ook kan, zowel in lichamelijke als in geestelijke zin. Vrijheid gaat altijd samen met verantwoordelijkheid. Als je vrijheid hebt om te kiezen is er een verantwoordelijkheid om het beste alternatief te kiezen. En dat beste alternatief kun je bepalen door kennis te vergaren over hoe de wereld is en hoe je zelf bent.

We zijn vrij tot op het moment dat we kiezen, van dan af controleert de keuze de kiezer. (Aleister Crowley 1875 – 1947)

20 zondagen geleden maakte ik de keus om te beginnen met quotes op zondag; een beetje een stok achter de deur om in tijden van schaars ‘nieuws’ toch een zinnig stukje te schrijven. Maar inmiddels voelt de keus van toen als dwang – voel ik me niet vrij meer om te schrijven wanneer ik dat wil, maar ‘moet’ ik op zondag iets bedenken, produceren en publiceren, terwijl ik soms liever (of beter) iets anders zou kunnen doen. En dan is het tijd om die keus te heroverwegen.
En ja: als ik de quote van vandaag mag geloven zal die andere keuze mij net zo goed gaan controleren, maar met dit besef wil ik dan graag ergens bewust voor gekozen hebben wat mij ook verder helpt met datgene wat op dit moment het belangrijkste is in mijn, in ons, leven. Het beste alternatief dus. En dat is: voorbereiden op ons Deense leven. En als dat betekent dat ik op een regenachtige zondag als vandaag liever tijd investeer in een les Deens, dan is dat een beter alternatief. Of nog wat spullen te koop zetten op Marktplaats of Bol. Of in het wild bramen plukken. Of…
Er zullen af en toe nog zeker inspirerende woorden van anderen voorbij komen hier, maar niet meer in het keurslijf van de zondag.
En, om nog even over na te denken vandaag in het licht van deze quote: NIET kiezen is ook een keuze… 😀

ICM foto van een meeuw boven de kust, strand, duinen, zee

Echo of freedom © Jaap Berghoef Fotografie

Edward Alexander (Aleister) Crowley was een Brits esotericus, schrijver, bergbeklimmer, dichter en yogabeoefenaar. Hij was een invloedrijk lid van verschillende occulte organisaties. Bijna heel Crowleys leven was gewijd aan – wat hij zag als – de ultieme zelfbevrijding.
Hij is vooral bekend wegens zijn occulte geschriften, in het bijzonder The Book of the Law en verwierf door zijn losbandig leven een kwalijke reputatie die hem de bijnaam ‘The Wickedest Man In the World’ bezorgde. Die reputatie is tot lang na zijn dood aan hem blijven kleven. In het BBC programma The 100 Greatest Britons eindigde Crowley op de 73ste plaats. Op het Beatles-album Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band staat Crowley op de cover; hij staat op de bovenste rij.

Quote op zondag #20

 

Loslaten betekent tijdelijk het houvast verliezen. Niet loslaten betekent voor altijd het houvast verliezen. (Sören Kierkegaard, Deens filosoof, 1813-1855)

Hij was (het zevende) kind van Jutse ouders. Op school was hij beter in Latijn dan in Deens.

In zijn filosofisch werk benadrukt hij het belang van persoonlijke keuzes en betrokkenheid. Veel van zijn filosofische en theologische werken publiceerde hij onder verschillende pseudoniemen en elk van deze ‘auteurs’ schreven vanuit een ander filosofisch standpunt. Deze techniek stelde Kierkegaard in staat om verschillende manieren van denken en leven voor te stellen.

Deze stijl van schrijven stelde wetenschappers voor een probleem wanneer ze Kierkegaards definitieve visie op de dingen wilden achterhalen. Kierkegaard zocht deze dubbelzinnigheid echter bewust op, omdat hij wilde dat zijn lezers zelf keuzes zouden maken in plaats van zich te richten naar universele wetten of voorschriften van religieuze instituten. Hij schreef zijn lezers dus niets voor, en vertrouwde erop dat zij de waarde van zijn ideeën voor hun eigen leven zouden bepalen.

Wat de waarde van de quote van deze zondag voor mij is? Het heeft te maken met een bank, en spit. Maar daarover de komende week meer 🙂

Quote op zondag #19

 

Wie tevreden is met tevredenheid, die is altijd tevreden.

Spijt, oh zo’n spijt dat ik had. Dat ik al die dikke, weliswaar nog groene pruimen in de boom had laten hangen toen we eenmaal weer vertrokken waren uit het Gele Huis. De bessenoogst was overvloedig geweest, maar ik wilde alles wat onze tuin daar te bieden had. Desnoods onrijp.

Trossen met pruimen...

Trossen met pruimen…

Een paar pruimen met een zeer voorzichtig blosje losgeplukt uit de dikke trossen, en meegenomen naar Nederland. En wat blijkt? Ze rijpen na. In de kamer. Op de fruitschaal. In de zon. Zo’n spijt dat ik ze niet allemaal had geplukt…

Maar dan blijkt, na een wandeling met Odin door de wijk en een mini-natuurgebiedje daarachter, dat hier in de directe omgeving ook genoeg lekkers te plukken valt. Morellen. Bramen. Blauwe bessen. Waarom meer willen als genoeg genoeg is?

De quote van vandaag komt uit tekst 46 van de Tao Te Tjing, en die hele tekst gaat als volgt:

Als we de voorkeur geven aan de Tao,

kunnen we galopperende paarden gebruiken

voor het bemesten van onze akkers.

Als de Tao niet wordt gevolgd, dan gedijen er oorlogspaarden.

Er bestaat geen groter ongeluk dan onbegrensde verlangens.

Er bestaat geen groter kwaad dan ontevredenheid.

Er bestaat geen groter drama dan hebzucht.

Wie tevreden is met tevredenheid,

die is altijd tevreden.

Vier inmiddels rode Deense pruimen, buurtbramen en blauwe bessen uit de tuin...

Vier inmiddels rode Deense pruimen, buurtbramen en blauwe bessen uit de tuin…

 

Quote op zondag #18

Na gisteren, na het verslag van een mindere dag, een twijfeldag – vandaag met een gedicht even terugkijken, én vooruitkijken. Want alhoewel ik het gevoel van zo’n dag maar het beste over me heen kan laten komen, en ook weer kan laten gaan, zet zo’n gevoel me altijd wel aan het denken.

Wil ik er nog iets mee?

Kan ik er nog iets mee?

En dat is meestal wel het geval 🙂

En dat weet Suzy Kassem (1975) mooi onder woorden te brengen:

Laugh, I tell you
And you will turn back
The hands of time.

Smile, I tell you
And you will reflect
The face of the divine.

Sing, I tell you
And all the angels will sing with you!

Cry, I tell you
And the reflections found in your pool of tears –
Will remind you of the lessons of today and yesterday
To guide you through the fears of tomorrow

© JaapBerghoef|Fotografie

© JaapBerghoef|Fotografie

 

Dit gedicht heet De Vier Hemelse Fonteinen en komt uit haar eerste boek: Rise Up and Salute the Sun: The Writings of Suzy Kassem. Suzy is wereldburger met een Egyptische achtergrond: geboren in Ohio bracht ze het grootste deel van haar jeugd in Europa en het Midden-Oosten door, als gevolg van het werk van haar vader.

Behalve schrijver en dichter is ze tevens filmmaker en filosoof. Dit eerste boek wordt omschreven als een mix tussen Kahlil Gibrans De Profeet en Paulo Coelho’s Alchemist.

In al haar werken probeert ze bruggen te slaan tussen uitersten: tussen het lokale en het wereldse, tussen oost en west, tussen materie en geest. Met altijd liefde en verbondenheid tussen mensen wereldwijd als rode draad.

 

Quote op zondag #15

 

De tekst en het beeld behoeven vandaag geen nadere toelichting.

Bestaat mooi dankzij lelijk?

Is er goed dankzij kwaad?

Iets en niets brengen elkaar voort.

Moeilijk en makkelijk vullen elkaar aan.

Lang en kort nemen elkaar de maat.

Hoog berust op laag.

Toon en volume bepalen de harmonie

De eersten zullen de laatsten zijn.

Daarom kun je handelen door te wachten.

Je kunt praten door te zwijgen.

Leven zonder te nemen.

Genieten zonder te bezitten.

Werken zonder te heersen.

Handelen zonder te verstoren.

Dan maak je deel uit van de rivier. (Lao Tse, uit de Tao Te Tjing, tekst 2)

The reflection of stillness © Jaap Berghoef Fotografie

The reflection of stillness © Jaap Berghoef Fotografie

 

 

Quote op zondag #14

Een bewolkte zondag in juli rond het Gele Huis. In de loop van de dag waait de bewolking steeds meer open en laat de zon zich steeds meer zien. Perfect weer voor de tuin.

In de verte glinstert het water van de Krik Vig en daarachter de zee. We eten vruchten direct van de bomen en struiken af. We voelen ons rijk en gezegend, en genieten met volle teugen van dit leven. Dit moment pakt niemand ons meer af.

Dat inspireert tot de volgende quote deze dag:

De schoonheid der aarde is niet te koop; zij behoort aan wie haar ontdekt, haar begrijpt, en haar proeft en weet te genieten. (Henry Bordeaux, 1870-1963)

Gentle summer breeze © Jaap Berghoef Fotografie

Gentle summer breeze © Jaap Berghoef Fotografie

(Origineel: La beauté de la terre ne s’achète pas; elle appartient à qui la découvre, la comprend et la goûte. Bron: La peur de vivre

Henry Bordeaux was een Frans schrijver en advocaat. Hij werd geboren in de Haute-Savoie en verhuisde later voor zijn studie naar Parijs. De spanning tussen het leven in de provincie en het leven in de stad zou later van grote invloed blijken in zijn boeken.

Dit komt onder meer terug in het boek waar de quote van vandaag uit komt: Le peur de vivre, vertaald: De angst voor het leven. Henry Bordeaux verweet dit de Franse bourgoisie. Hij wilde dat deze roman een spiegel zou zijn, waarin de Franse (stadse) samenleving van toen, zichzelf zou zien. In de ogen van Bordeaux vond het Leven, het Volle Leven, slechts plaats op het platteland.

Nou zijn we het met het dit laatste niet zomaar eens (er valt immers ook heus wel een boel te genieten in de stad), maar wij zijn erg blij dit stukje aarde waar ons Gele Huis staat, ontdekt te hebben, en proeven en genieten daar steeds meer van. En dat begrijpen, dat komt ook nog wel. 😉

Quote op zondag #13

Soms wil ik alles veel te snel. Liever vandaag dan morgen. Maar meestal is het beter de tijd te nemen, of juist iets de tijd te géven. En niet alleen het doel voor ogen houden, en het verlangen koesteren ‘daar’ zo snel mogelijk te willen zijn, maar genieten van hier, nu, en de weg zelf. Immers:

Schildpadden kunnen meer over de weg vertellen dan hazen (Kahlil Gibran 1883-1931)

Donkere wolken boven een slingerend landweggetje

© JaapBerghoefFotografie

De quote van vandaag komt uit het bundeltje Zand en Schuim van de Libanees-Amerikaanse schrijver en dichter Kahlil Gibran. Een relatief onbekend werk met aforismen: korte, bondige uitspraken die de lezer aan het denken zetten, met name over de aard en de bestemming van de mens, zijn deugden en zijn ondeugden.

Kahlil Gibran is in de Arabische wereld bekend als een vrije denker en schrijver, een van de weinige mannen van zijn tijd die schreef met een liefde voor het kijken over grenzen en verschillen heen. Zijn bekendste werk is De Profeet. Maar geef mij maar zand en schuim… 😉

Quote op zondag #12

Onze weg naar Denemarken is geplaveid met onzekerheid. Dat wisten we van te voren en daar hebben we bewust voor gekozen. Maar ‘t is niet altijd fijn.

Op dagen dat het allemaal niet zo meezit, dat het grote plaatje een beetje begint te vervagen en we ons soms afvragen of we bijvoorbeeld niet weer gewoon in vaste dienst zekerheid moeten zoeken, is het fijn gewezen te worden op de schoonheid die vaak in de kleinste dingen verborgen zit.

De aarde schuilt in een korrel zand,

het heelal in een bloemblad puur,

de oneindigheid in de palm van uw hand

en de eeuwigheid in een uur (William Blake 1757 – 1827)

De zin glinstert in water en zand

Sculptures of water and sand (7) – © JaapBerghoefFotografie

(Origineel:

To see a World in a Grain of Sand

And a Heaven in a Wild Flower

Hold Infinity in the palm of your hand

And Eternity in an hour)

 

Dit komt uit Auguries of Innocence – Voortekenen van de onschuld – van William Blake, een Engelse dichter, tekenaar en kunstschilder, die leefde van 1757 tot 1827. Hij was ‘een profeet van de algehele vrijheid, die alleen het recht van de teugelloze verbeelding erkende’. Verschijningen en visioenen hebben William Blake zijn leven lang begeleid. Zijn verbeelding was zijn werkelijkheid.

Voor wie het vanaf de buitenkant bekijkt, mist zijn levensloop alle glans. Hij was een tekenaar en een plaatsnijder, die nu en dan wat schilderde en dichtte. Half kunstenaar, half werkman, heeft hij in Londen als een werkman geleefd, een lang en zwaar leven van onafgebroken, taaie arbeid.

Hij kende roem noch bijval, verkocht zijn werk voor een appel en een ei aan enkele vrienden en beschermers, bleef altijd arm, moest van dag tot dag zijn bete broods veroveren, onvermoeid. Er werd hem eens voorgesteld om leraar in de koninklijke familie te worden, maar hij wilde zijn eigen meester blijven en sloeg het aanbod af.

We herkennen ons wel in deze mystieke, eigengereide ziel, die onzekerheid en vrijheid uiteindelijk toch verkoos boven een vanzelfsprekend, comfortabel leven binnen de poorten van het establishment 😉

 

Auguries of Innocence telt 132 regels. Het gedicht bevat een groot aantal uitspraken, waarin ‘onschuld’ wordt geplaatst tegenover het ‘kwaad’ in de wereld.

 

(Bronnen: Wikipedia & DBNL Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse letteren)

Quote op zondag #11

En zo waren we gisteren zomaar ineens bezig met onze uitvaartwensen, en vroegen we ons af hóe en óf dat allemaal geregeld wordt als we in het Gele Huis wonen tot onze dood, en kwamen we aan het filosoferen over het ongrijpbare leven, en de al even vormloze dood.

Vandaag daarom opnieuw wijsheid uit de Tao Te Ching van de Chinese filosoof Lao Tse. De quote komt uit vers 14 van deze belangrijke bundel teksten (=Tjing) over het oerprincipe van het leven (=Tao) en de innerlijke kracht (=Te).  Om dit ‘ongrijpbare’ een beetje te snappen onder de foto drie versies van de tekst: een min of meer originele, een latere vertaling en een bewerking voor kinderen. Voel je even het middelpunt van jezelf bij deze prachtige teksten over het leven.

Kijk ernaar en je ziet niets.

Luister en je hoort niets.

Grijp ernaar en je krijgt geen houvast.

Freed from time and space © Jaap Berghoef Fotografie

Freed from time and space © Jaap Berghoef Fotografie

 

Omdat wij ernaar kijken en niet zien,

wordt het onzichtbaar genoemd;

omdat wij ernaar luisteren en niet horen,

wordt het onhoorbaar genoemd;

omdat wij ernaar reiken en niet treffen,

wordt het ontastbaar genoemd;

omdat wij de drie niet verder kunnen onderzoeken,

worden ze als één gezien.

 

Omhoog geen schittering, geen duister bij de val,

eeuwig en oneindig, onnoembaar,

gaat het terug naar waar niets is.

 

Men noemt het vorm zonder vorm, beeld zonder iets.

Men noemt het onbepaald en ongrijpbaar;

ga het tegemoet en je ziet geen voor,

volg het en je ziet geen achter.

 

Hou daarom vast aan het Tao van eer

om het heden te bedwingen;

te weten hoe het sinds den beginne was,

noemt men de leidraad van Tao.

 

Het oude begin kennen

Kijk ernaar en je ziet niets. Het gaat de vorm te boven.

Luister en je hoort niets. Het gaat ieder geluid te boven.

Grijp ernaar en je krijgt geen houvast. Het ontstijgt ons begrip.

Deze vorm, dit geluid en dit houvast, we kunnen er niets mee.

Daarom zijn ze versmolten tot het ene.

 

De voorkant is niet oogverblindend, de achterkant niet donker.

Eeuwig beweegt het onbenoembare voort.

En keert terug in het niets.

 

De vorm zonder vorm, het beeld zonder beeld.

Het onbenoembare en onvoorstelbare.

Als je er aan begint, is er geen begin.

Als je het volgt, komt er geen eind.

Toch, als je weet hebt van de tijdloze Tao,

dan kun je omgaan met de werkelijkheid van het heden.

 

Het oude begin kennen, dat is de kern van de Tao.

 

Alles is het middelpunt

Waar kom je vandaan?

Hoe zag je eruit voordat je een baby was?

Hoe klonk je in de stilte?

Rare vragen.

Knijp in je arm, je bent er.

 

Je kunt je rug niet zien, toch is je rug er.

Je kunt de toekomst niet zien, toch is de toekomst er.

Wat is er voor jouw leven en na je dood?

Wat is daar weer voor en daar weer na?

Zo ver weg, je hebt geen idee.

Je weet vooral waar je nu woont.

 

Alles ligt misschien wel als een cirkel om je heen.

Ben jij het middelpunt van jouw cirkel?

Dan ben ik het centrum van mijn cirkel en de buurman van zijn cirkel.

Je moeder is het centrum van haar cirkel. En een boom?

Daarvan zie je dat die het centrum is van zijn eigen cirkel.

Alles en iedereen is het middelpunt van een eigen wereld.

Alles is het middelpunt.